Rzeki regionu radomskiego

Sieć rzeczna województwa ma ogólną długość 940 km. Obejmuje ona odcinek rzeki Wisły, stanowiący wschodnią granicę województwa, dolny bieg rzeki Pilicy oraz lewostronne dopływy Wisły: Radomkę, Zagożdżankę, Zwolenkę, Krępiankę, a w północnej części województwa Jeziorkę. Wady powierzchniowe tych rzek odpowiadają I i II klasie czystości potrzebnej dla uprawiania sportów wodnych i urządzania kąpielisk.


RZEKA DRZEWICZKA

Rzeka, prawobrzeżny dopływ Pilicy (dł. 81 km, dorzecze 1080 km2). Wypływa z lasów porastających wzgórza Garbu Gieleniowskiego w okolicach Ruskiego Brodu. Okrąża Lasy Przysusko-Szydłowieckie od zach., płynąc przez Petrykozy, Opoczno, Zameczek, Drzewicę (od której bierze swoją nazwę), Odrzywół i Wysokin, uchodząc do Pilicy naprzeciwko Nowego Miasta nad Pilicą. Z lewej strony przyjmuje Młynkówkę i Węglankę z Opocznianką, a z prawej Brzuśnię. Spiętrzone wody Drzewiczki były wykorzystywane od wieków do napędzania młynów oraz kuźnic. Największy zbiornik tego typu to Wielki Staw w Drzewicy, który już w 1780 r. miał 8,6 ha powierzchni, a obecnie ok. 83 ha. W rejonie Zameczka i Wólki Magierowej urządzono na rzeczce stawy rybne.


RZEKA IŁŻANKA

Nad Iłżanką (25 KB)

Rzeka Iłżanka wraz z dopływem Modrzejowicą charakteryzuje się znacznym bogactwem wód. Szczególnie atrakcyjne są te fragmenty Iłżanki, które przepływają wzdłuż dużych lasów. W Iłży znajduje się rozległy zalew z urządzonym kąpieliskiem.


RZEKA KRĘPIANKA

Nazwa rzeczki (dł. 3,5 km) wypływającej z uroczyska "Krępiec". Jej początek znajduje się w głębokim wąwozie, w którym bije jedno z największych i najpiękniejszych źródeł Puszczy Kozienickiej. Nad źródłem rosną jawory o fantazyjnie skręconych konarach (2 największe mają obwód: 155 i 300 cm. W zimnych wodach potoku żyją wypławki alpejskie i kryniczki. Kiedyś wody Krępianki napędzały młyn na skraju Molend. Wpada ona do Brzeźniczki (II), dopływu Łachy.
Dopływ Wisły ma wody a wysokim stopniu czystości. Na rzece tej budowany jest zbiornik wodny w pobliżu miasta Lipska, a projektowany jest drugi zbiornik retencyjny, który ma być wykorzystywany jako ośrodek sportów wodnych i rekreacji.


RZEKA RADOMKA

Starorzecze Radomki (20 KB)

Rzeka, dawniej zwana Radomierzą, lewobrzeżny dopływ Wisły (dł. 107 km, dorzecze ponad 2000 km2). Wypływa z Lasów Przysusko-Szydłowieckich, w pn. części Garbu Gielniowskiego, w dzikim puszczańskim uroczysku (jego najcenniejszy fragment objęto ochroną, tworząc rezerwat "Puszcza u źródeł Radomki"). Rzeka płynie szeroką, wyraźnie zaznaczoną pradoliną, będącą pozostałością tzw. stadiału Radomki (zlodowacenie środkowopolskie), w kierunku pn.-wsch., ku Wiśle, do której uchodzi poniżej Ryczywołu pod Kłodą. Większość jej dopływów to prawobrzeżne strumienie i rzeki: Szabasówka z Jabłonicą, Mleczna z Pacynką i Narutówka z Leniwką. Z lewobrzeżnych najdłuższa jest Wiązownica.
Do XIX w. rzeka dzika i nieuregulowana, płynęła w wielu miejscach kilkoma korytami. W I. 1823-24 przekopano kanał od Gorynia do ujścia i przez pewien czas spławiano nim drewno. Rzeka szybko "zdziczała" i pomimo jednego koryta, tworzy tak jak dawniej, liczne zakola oraz wyspy. Największa z nich znajduje się poniżej Jedlińska. W swym dolnym biegu oddziela Puszczę Kozienicką od Stromieckiej. Jej ujście, poniżej Ryczywołu, ma charakter ujścia podpartego. Wisła przesunęła je nieco, w dół swego biegu i utworzyła także coś na kształt archipelagu, zbudowanego z dość dużych wysp położonych naprzeciwko ujścia Radomki.
Osadnictwo nad brzegami Radomki sięga neolitu i epoki brązu. W średniowieczu powstały nad nią liczne osady i miasta: Skrzyńsko, Skrzynno, Wieniawa, Przytyk, Leżenice, Głowaczów, Brzóza i Ryczywół. Czysta niegdyś rzeka jest obecnie zatruta w swym dolnym odcinku ściekami z Radomia, które doprowadza do niej Mleczna. Nad Radomką, prawie na całej długości, znajdują się rozległe łąki, często dziś zmeliorowane, używane jako pastwiska. W wielu miejscach urządzono na niej stawy rybne (np. stawy "Huta" w pobliżu źródlisk, w Konarach, Wólce Domaniewskiej, Jedlińsku i Grądach).

Na rzece tej znajduje się zbiornik wodny w Toporni pod Przysuchą. Jego obrzeża zostały zagospodarowane z myślą o rekreacji. Dla wypoczynku mogą być także wykorzystane zbiorniki wodne w Zameczku k. Przytyka. W Jedlińsku nad rzeką Radomką wśród stawów rybnych utworzony jest ośrodek turystyczny a kempingowy. Na dopływach tej rzeki w najbliższym otoczeniu Radomia znajdują się dwa zbiorniki: jeden w górnym biegu rz. Mlecznej w granicach Radomia tzw. Zalew Borki o pow. ok. 9 ha oraz większy zbiornik o pow. 40 ha na rzece Gzówce w Jedlmi Letnisko w odległości ok. 10 km od Radomia. Brzegi tych akwenów ,są dobrze zagospodarowane.
Ponadto projektowane są dwa zbiorniki wodne: jeden a pow. ok. 220 ha na rzece Pacynie w odległości ok. 6 km od Radomia na obrzeżu Puszczy Kozienickiej i drugi o pow. ok. 500 ha na rzece Radomce i jej dopływie Wiązownicy w Domaniowie. Ten drugi zalew stworzy warunki dla kąpieli i uprawiania sportów wodnych nie tylko dla mieszkańców województwa ale i dla turystów szczególnie z sąsiednich aglomeracji warszawskiej i łódzkiej.


Region radomski